30 kwietnia 2026 roku w miejscowości Nikołajewka w obwodzie smoleńskim odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika oraz Alei Pamięci poświęconej polskim żołnierzom. Wydarzenie to stanowi ważny element międzynarodowego projektu „Pamięć bez granic”.
Inicjatorami wydarzenia byli członkowie oddziału poszukiwawczego „Rusicz”, działaczka społeczna Olga Dobżyńska-Surżyk oraz Jurij Żurawowicz — przedstawiciel Związku Polaków na Białorusi.
Projekt nawiązuje do wspólnej historii II wojny światowej, kiedy żołnierze polscy i radzieccy walczyli razem przeciwko nazistowskim Niemcom, przyczyniając się do wyzwolenia Europy.
To właśnie z tych terenów rozpoczęła swój szlak bojowy 1. Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, która w 1943 roku została skierowana do walk pod Lenino — jednego z najtrudniejszych starć w swojej historii.
Dziś w pobliżu Lenino znajdują się mogiły zbiorowe ponad 500 polskich i ponad 1700 radzieckich żołnierzy.
Podczas uroczystości posadzono 43 brzozy, symbolizujące rok 1943. Każde drzewo zostało oznaczone tabliczką pamiątkową.
Odsłonięty pomnik, wykonany w dwóch językach — rosyjskim i polskim — upamiętnia historię oraz bohaterstwo żołnierzy.
W przyszłości miejsce to stanie się częścią szlaku historyczno-turystycznego łączącego Nikołajewkę i Lenino.
Pamiętamy.