Pamięć, która trwa w wydarzeniach

Aniela Tadeuszowna Kżywoń.

Aniela Tadeuszowna Kżywoń (27 maja 1925, wsi Pużniki, województwo Tarnopolskie, Polska 12 października 1943, Lenino, Obwód Mogilewski) automatyczka kobiecej Roty automatów dywizji im. Tadeusza Kościuszki Wojska Polskiego, szeregowa.
Urodziła się w rodzinie osadnika. Ojciec Anieli służył w legionach Piłsudskiego, następnie uczestniczył w wojnie sowiecko-polskiej 1919-1920 roku.


Na początku 1940 roku rodzina Anieli Kżywoń wraz z innymi polskimi rodzinami została deportowana najpierw do wsi Jakutino w rejonie Szytki w irkutskiej obwodzie, następnie przeniesiona do miasta Kansk w Kraju Krasnojarskim.
W mieście Kansk w Kraju Krasnojarskim Aniela pracowała w zakładzie obróbki drewna. Wraz z wygnanymi rodakami marzyła o walce o wyzwolenie rodzimej Polski od faszystów. W maju 1943 roku, dowiedziawszy się o utworzeniu Polskiej Dywizji im. Tadeusza Kościuszki, zgłosiła się na ochotnika. Została zaliczona do Roty automatów 1-go oddzielnego batalionu kobiecego. Służyła jako strzelca kobiecej Roty automatów kobiecego batalionu piechoty im. Emilii Plater 1 – ej Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki w składzie 33-ej Armii Frontu Zachodniego.

12 października 1943 roku 1-A Polska Dywizja podjęła pierwszą walkę w okolicy wsi Lenino w Góreckim Rzeczpospolitej Mogilewskiej Białoruskiej SSR. Tego samego dnia Aniela Kżywoń pełniła Służbę Wartowniczą przy punkcie dowodzenia dywizji w okolicy wsi Nikolenka-Lenino w Mogilewskiej obwodzie. Podczas wielokrotnych bombardowań wraz z trzema innymi Strażnikami pilnowała samochodu z dokumentami i mapami jednego z wydziałów sztabu dywizji. O 5 wieczorem 12 października podczas bombardowania niemiecka bomba uderzyła w samochód. Samochód z dokumentami i ludźmi w PEI zapalił się. Mimo śmiertelnego niebezpieczeństwa Aniela Krzywoń rzuciła się do płonącego samochodu, by ratować rannych, cenne dokumenty sztabu i mienie Wojskowe. Zginęła w płonącym samochodzie na posterunku bojowym.
Dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 11 listopada 1943 roku za wzorowe wykonanie zadań bojowych dowództwa na froncie walki z niemieckimi najeźdźcami oraz okazaną przy tym odwagę i bohaterstwo Aniele Kżywoń przyznano tytuł Bohatera Związku Radzieckiego (pośmiertnie).
Pochowana na Polskim Cmentarzu Wojskowym w Leninie (Obwód Mogilewski). Została również pośmiertnie odznaczona Orderem Lenina i polskim orderem Virtuti Militari V klasy.

W Polsce jej imieniem nazwano ulice w miastach Warszawa, Bielsko-Biała, Zabrze, Zielona Góra, Kraków, Łódź, Nowa-Demba i Skierniewice.
Na Ukrainie znajdują się popiersia Anele Kżywoń (w miejscowości Koropiec i wiosce Sadowe w Monastyryskim Rzeczpospolitej Tarnopolskiej).
W Białorusi w miejscowości Lenino w Góreckim Rzeczpospolitej Mogilewskiej otwarto Muzeum sowiecko-Polskiego Związku Bojowego, w którym opisano wyczyn Anieli Kżywoń.

W Kańsku w Kraju Krasnojarskim na terenie budynku administracyjnego Kombinatu Leśnego zainstalowano monumentalną rzeźbę Anieli Tadeuszewnej Kżywoń.

Pamięć Anieli Kżywoń uwieczniona jest również w wiosce Nikolajewska w okręgu miejskim Krasni w obwodzie Smolenskim.

tagi publikacji :